Centrum Informacji Obywatelskiej

2008-10-14 |   314

Wychowanie do solidarności

„Wychowanie do solidarności” to zarówno tytuł kolejnego cyklu debaty Pro Publico Bono tradycyjnie korespondującej z działaniami laureatów Konkursu Pro Publico Bono, jak również, a może przede wszystkim, promocja postaw ludzi, którzy w swej działalności obywatelskiej wprowadzają w życie zasadę i społeczny ideał solidarności.  

Wychowanie do solidarności to program odnowy naszego życia publicznego w oparciu o etyczne wzorce i normy zachowań, stanowiące podstawę społeczeństwa obywatelskiego. Inicjatorom tego przedsięwzięcia zależy na tym, aby wyjść poza schemat debaty sprowadzanej obecnie niemal wyłącznie do ścierania się różnych poglądów, czy wymiany myśli w wąskim gronie ekspertów tematu lub rzeczników określonych grup interesu.

Podstawową cechą każdej debaty proponowanej przez Pro Publico Bono jest to, że podejmuje się w niej wysiłek zdefiniowania tego, co w tradycji republikańskiej zwykliśmy określać dobrem wspólnym lub interesem publicznym. Dlatego debata: „Wychowanie do solidarności” organizowana jest w taki sposób, że w raz z nią powstaje i rozwija się forum, zatytułowane Akademia Solidarności. Zrzesza ona w pierwszej kolejności laureatów Konkursu Pro Publico Bono, nagrodzonych za działalność z kategorii służba bliźniemu i pomoc charytatywna.

Powstanie Akademii Solidarności będzie służyć wzajemnej wymianie doświadczeń oraz tworzeniu wspólnych, innowacyjnych projektów, mających na celu kształtowanie lokalnych i regionalnych strategii przeciwdziałania ubóstwu i wykluczeniu społecznemu. Przede wszystkim ma prowadzić do krzewienia „kultury solidarności”, w której istnieniu Tomasz Sadowski, współtwórca Fundacji Pomocy Wzajemnej „Barka”, postrzega warunek rozwoju społeczeństwa realizującego zasadę solidarności.

Pracami programowymi Forum Pro Publico Bono–Akademia Solidarności kieruje Pan prof. Andrzej Zoll, były Rzecznik Praw Obywatelskich, przewodniczący Rady Centrum Jana Pawła II „Nie lękajcie się”.

Podjęcie dyskusji o potrzebie wychowania do solidarności, w takim sensie w jakim widzą to organizatorzy debaty Pro Publico Bono, to także wyraz troski o wykluczonych poza nawias wspólnoty z przyczyn ekonomicznych i społecznych oraz  apel o to, by troska o los tych ludzi nie była jedynie zadaniem publicznym wyspecjalizowanych służb i administracji.

Nieprzypadkowy jest z tego punktu widzenia wybór samej daty inauguracji debaty.17 października jest obchodzony, od kilku lat także w Polsce, jako Międzynarodowy Dzień Walki z Ubóstwem. Jest to dzień, w którym nie tylko wyrażany jest sprzeciw wobec ubóstwa, poprzez liczne konferencje czy akcje, ale także jest to dzień ogromnej mobilizacji społeczeństwa i wezwanie, poprzez kampanie społeczne, do poszukiwania systemowych rozwiązań dla takich problemów jak np.: edukacja dzieci zagrożonych ubóstwem, czy integracja społeczno–zawodowa, zwłaszcza osób długotrwale bezrobotnych.

Warunkiem powodzenia tych działań i kampanii jest współdziałanie i integracja różnych podmiotów, a zwłaszcza dostrzeżenie roli, jaką spełnia w tych sprawach, i jaką mogłoby spełniać w większym niż dotąd zakresie, społeczeństwo obywatelskie. Dlatego też gospodarzem tej debaty jest powołana w ramach ruchu społecznego Pro Publico Bono Akademia Solidarności. Wśród podmiotów kreujących debatę wiodącą rolę spełnia także Związek Miast Polskich (zwłaszcza grupa Miasta Papieskie). To z udziałem przedstawicieli tych miast, dokładnie przed rokiem (z okazji Dnia Papieskiego) uruchomiona została kampania społeczna: „Społeczeństwo obywatelskie–wspólnota ludzi z wyobraźnią miłosierdzia”. W gronie współorganizatorów debaty są: Kolegium Wigierskie, Związek Powiatów Polskich, Centrum im. Mirosława Dzielskiego.

Kolegium Wigierskie, które było głównym organizatorem Pierwszych Dni Dziedzictwa Jana Pawła II 2008, jest współtwórcą programu Akademia Oświęcimska, w ramach którego w tym roku zainaugurowano prace stałego seminarium, działającego pod wspólnym tytułem: „Prawa człowieka w cywilizacji solidarności”.

Uczestnicy konferencji, która dała początek temu seminarium (odbyła się w Collegium Maius Uniwersytetu Jagiellońskiego 7 czerwca 2008 r.), wielokrotnie nawiązywali do homilii Jana Pawła II, wygłoszonej 7 czerwca 1979 roku na terenie byłego obozu koncentracyjnego Auschwitz–Birkenau. To podczas tej homilii padły pamiętne  słowa: „przybyłem, aby popatrzeć w oczy sprawie człowieka”. Ten głęboko etyczny punkt widzenia, stanowi kontrapunkt dla upowszechnianej we współczesnej kulturze tendencji, w myśl której traktuje się człowieka przede wszystkim jako pojęcie podporządkowane ekonomii i jej koncepcji „zasobów ludzkich”.

W kontekście wychowania do solidarności autentycznie etyczne spojrzenie na sytuację drugiego człowieka pozwala dostrzec, że pomoc bliźniemu to nie tylko rozwiązanie ważnych problemów społecznych, ale przede wszystkim jest to spotkanie człowieka, w jego wolności i godności. Jest to taka zmiana optyki życia publicznego, która nie tylko pozwoli na uwolnienie polityki społecznej od balastu biurokracji, ale umożliwi także wzrastanie nowej, humanistycznej cywilizacji.

Jan Paweł II mówił o potrzebie „wyobraźni miłosierdzia”. Odwołując się do innych niż tylko religijne motywacji, i starając się nadać tej idei papieża powszechny, ogólnoludzki wymiar, można powiedzieć o potrzebie, czy wręcz imperatywie, etyki solidarności w służbie bliźniemu.

Tylko w oparciu o jej zasady można tworzyć prawdziwe społeczeństwo obywatelskie, będące w istocie wspólnotą solidarności. Jej urzeczywistnienie zależy z kolei od tego, w jaki sposób warunki rozwoju społecznego i gospodarczego kształtować będą władze publiczne, w szczególności te działające w systemie samorządu terytorialnego .

Społeczeństwo obywatelskie, rozumiane jako forma realizacji naszego obywatelstwa i etycznego ideału solidarności jest najważniejszą gwarancją praw człowieka. Dzięki społeczeństwu obywatelskiemu prawa człowieka przestają być ideologią i nie ograniczają się jedynie do skodyfikowanych przepisów prawa oraz zbiurokratyzowanych procedur ich egzekwowania.

Prawa człowieka mają prawdziwy sens wtedy, gdy zyskują potwierdzenie w działalności człowieka, w jego czynnej postawie, czy to w obronie drugiego człowieka, czy to w działaniach mających na celu pomoc społeczną lub ekonomiczną. Dlatego pracując na rzecz rozwoju społeczeństwa obywatelskiego przyczyniamy się w praktyce do realizacji idei praw człowieka. Podczas konferencji inaugurującej debatę „Wychowanie do solidarności” zaprezentujemy osoby, które swoim życiem, zaangażowaniem społecznym i pracą zaświadczają, że drogą do urzeczywistnienia praw człowieka jest działanie„ w sprawie człowieka”.  Dlatego też gościem honorowym konferencji poznańskiej będzie red. Stefan Wilkanowicz laureat pierwszej edycji Oświęcimskiej Nagrody Praw Człowieka im. Jana Pawła II w 2005 roku. 

 Debata „Wychowanie do solidarności” to, zgodnie z założeniami Akademii Solidarności, nie tylko spotkanie i wymiana myśli, ale to także propozycja konkretnych rozwiązań systemowych w oparciu o doświadczenie pomocy bliźniemu poszczególnych organizacji. Podczas spotkania w Poznaniu zostaną zaprezentowane dokonania laureatów nagród głównych Konkursu Pro Publico Bono: pierwszej edycji Stowarzyszenia „Przymierza Rodzin” w 1999 roku oraz ostatniej, dziewiątej edycji Fundacji Pomocy Wzajemnej „Barka” w 2007 roku..

Konferencja poznańska oraz inauguracja debaty „Wychowanie do solidarności” to tylko jedno z przedsięwzięć służących kształtowaniu „kultury solidarności”.

W tym samym czasie, w dniach 16–22 października, Kolegium Wigierskie wspólnie z Narodowym Centrum Kultury uruchomi kolejny moduł działalności programu Akademia Oświęcimska „Laboratorium Etyka i Solidarność”. Celem organizowanych nad Wigrami warsztatów jest stworzenie nowoczesnego programu edukacji etycznej, uwzględniającego nie tylko bogate dziedzictwo europejskiej kultury, zwłaszcza umysłowej, ale także doświadczenia, wyrażające w praktyce te normy i zasady życia społecznego, które przyczyniają się do rozwoju cywilizacji opartej na humanizmie i kulturze życia.

Różnorodność przedsięwzięć, a także ich realizacja w kilku miejscach jednocześnie, to odpowiedź ruchu Pro Publico Bono na problemy, o których każdorazowo starają się przypominać organizatorzy Międzynarodowego Dnia Walki z Ubóstwem.

Kolekcja zdjęć: